2025’te Diyabet

ÇOK MU ÇOK ŞEKERİZ? (2025’te Diyabet)

Başlıktan da anlaşılacağı üzere konumuz diyabet, yani halk arasında bilinen adıyla “şeker hastalığı”. Güncel verilere göre dünyada ve Türkiye’de diyabetin görülme sıklığı nedir? Diyabetten korunmak için neler yapılmalı? Diyabet hastalığında nasıl beslenilmeli? İşte tüm bu soruların cevapları…

Dünyada Diyabet – 2025 Verileri

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) 2025 Diyabet Atlası verilerine göre:

• Dünya genelinde 20–79 yaş arası yaklaşık 589 milyon yetişkin diyabetlidir. Bu, her 9 yetişkinden 1’inin diyabetli olduğu anlamına gelmektedir.

• Yaklaşık 252 milyon kişi diyabetli olduğunu bilmemektedir (tanı almamıştır).

• Diyabet, her yıl milyonlarca ölüme neden olmakta ve küresel sağlık sistemleri üzerinde ciddi bir yük oluşturmaktadır.

Bu veriler diyabetin dünya genelinde artmaya devam ettiğini göstermektedir.

Türkiye’de Diyabet – 2025 Verileri

• Türkiye’de 20–79 yaş aralığında yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetlidir.

• Bu da yaklaşık her 6 yetişkinden 1’inin diyabetli olduğu anlamına gelmektedir.

• Türkiye, Avrupa’da en yüksek diyabet prevalansına sahip ülkeler arasında yer almaktadır.

Diyabet Türleri

Diyabet kronik bir metabolizma hastalığıdır ve başlıca iki türü vardır:

Tip 1 Diyabet

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde görülür. Vücutta insülin üretimi çok azdır veya hiç yoktur. Bu nedenle insülin dışarıdan alınmalıdır. Hızlı kilo kaybı, aşırı susama ve sık idrara çıkma gibi belirtiler görülebilir.

Tip 2 Diyabet

Genellikle yetişkinlik döneminde ortaya çıkar. Başlangıçta insülin salgılanır ancak zamanla vücut için yetersiz hale gelir. Obezite, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme önemli risk faktörleridir.

Her iki tipte de medikal tedavi önemlidir; ancak beslenme tedavisi diyabet yönetiminin temel taşlarından biridir.

Diyabette Beslenme

Diyabette temel amaç, kan şekerini normal değerlere yakın tutmak ve uzun vadede sağlıklı kalmaktır. Kan şekeri dalgalanmalarını önlemek için beslenme düzeni 3 ana öğün ve 3 ara öğün şeklinde planlanmalıdır.

Karbonhidratlar

Karbonhidratlar günlük enerji ihtiyacını karşılar ve vücutta glikoza dönüşür. Doğru karbonhidrat seçimi kan şekeri kontrolü açısından büyük önem taşır.

Tercih edilmesi gereken karbonhidrat kaynakları:

• Tam tahıllı ekmekler

• Bulgur

• Esmer pirinç veya tam buğday makarna

• Taze meyve

• Süt ve süt ürünleri

Günlük enerjinin yaklaşık %55–60’ı karbonhidratlardan karşılanmalıdır.

Kaçınılması gerekenler:

• Rafine unlu hamur işleri

• Çay şekeri

• Şekerlemeler ve tatlılar

• İlave şeker içeren paketli ürünler

Protein

Proteinler büyüme, gelişme ve hücre onarımı için gereklidir. Diyabet protein gereksinimini değiştirmez. Günlük enerjinin yaklaşık %12–15’i proteinlerden karşılanmalıdır.

Yağ

Yağlar yüksek enerji içerir. Sağlık açısından doymamış yağlar tercih edilmelidir:

• Zeytinyağı

• Kanola yağı

• Fındık, badem, ceviz gibi kuruyemişler

Kalp-damar sağlığını korumak için günlük küçük bir avuç kuruyemiş tüketilebilir. Günlük enerjinin %25–30’u yağlardan gelmelidir.

Genel Öneriler

• Yeterli ve dengeli beslenmeye özen gösterilmeli,

• Fazla kilo varsa ideal kiloya ulaşılmalı,

• Öğün atlanmamalı,

• Doktor önerisi olmadan insülin veya ilaç dozunda değişiklik yapılmamalı,

• “Tatlı yiyeyim, sonra insülin artırırım” gibi yanlış uygulamalara başvurulmamalı,

• Düzenli egzersiz yapılmalı,

• Doktor ve diyetisyen kontrolü ihmal edilmemelidir.

Sağlıklı günler dilerim.